PRZEDPREMIEROWO! Życiodajne komórki cz. 1 – Komórka jajowa

Skąd się biorą komórki jajowe?

Gdy rodzi się dziewczynka, ma w swoich jajnikach określoną liczbę komórek jajowych. W ciągu życia po urodzeniu, już nigdy ich nie przybywa, a wręcz odwrotnie.

W czasie gdy zarodek/płód żeński jest jeszcze w brzuchu mamy, około 3-6 tygodnia rozwoju, do miejsca gdzie powstanie jajnik, przywędrowują specjalne komórki – gonocyty – zwane
u płodów żeńskich OOGONIAMI. Pomiędzy 8. a 30. tygodniem intensywnie się dzielą za pomocą mitozy, i to jest jedyny moment kiedy przyszłych komórek jajowych robi się coraz więcej. (MITOZA polega na tym, że materiał genetyczny komórki jest kopiowany, tworzą się dwa jądra komórkowe, cytoplazma dzieli się na dwa i powstają dwie komórki potomne z jednej). Następnie wokół każdego oocyta tworzy się warstwa komórek ziarnistych i tak powstają pęcherzyki pierwotne.Krótkie wyjaśnienie czym są komórki ziarniste: W nich zachodzi główna produkcja estrogenów.Niektóre z oocytów jeszcze w życiu płodowym wchodzą w podział mejotyczy.

Mówiąc w skrócie, MEJOZA to taki podział komórki, który skutkuje zredukowaniem liczby chromosomów do połowy. Jak wiadomo jest to potrzebne, żeby w czasie zapłodnienia zmieściła się druga połowa chromosomów pochodząca z plemnika (i tak każdy nowy człowiek ma wciąż tyle samo chromosomów :)) Mejoza składa się z dwóch części: podziału I i II (niezbyt wyszukane nazwy :))
Warto zaznaczyć, że tylko prekursory komórek jajowych rozpoczynają mejozę już w życiu płodowym, plemniki robią to dopiero w okresie dojrzewania płciowego.

Oocyty jednak tego podziału komórkowego nie kończą, lecz zostają uśpione
w I podziale mejotycznym. Trwają tak nawet wiele lat, czekając na swoją kolej do owulacji!!

Ile jest komórek jajowych?

 

W 6 miesiącu życia płodowego w obu jajnikach sumarycznie jest 6-7 milionów pęcherzyków pierwotnych z oocytem I rzędu w środku.
Noworodek ma ich 2-4 miliony.

W okresie dojrzewania jest ich już tylko 400 tysięcy!
Kobiety w ciągu swojego życia miesiączkują średnio od 13. do 50 rż. A to oznacza, że dojrzeć do owulacji ma szansę około 420-480 komórek jajowych. A do zapłodnienia dochodzi najczęściej 1 lub 2 razy w ciągu całego życia kobiety 🙂
To stałe zmniejszanie ilości pęcherzyków pierwotnych zachodzi na drodze apoptozy oocytów, czyli programowanej śmierci komórki. Łatwo można zauważyć, że płodność kobiety zmniejsza się w czasie. Jest największa pomiędzy 20. a 25. rokiem życia.

Powiedzmy sobie jak jest zbudowana komórka jajowa po owulacji. Jest to okrągła komórka o średnicy 120 µm. Otoczona jest osłonką przejrzystą, to taka zbita warstwa zbudowana z glikoprotein, która stanowi barierę pozwalającą na zapłodnienie tylko jednym plemnikiem tego samego gatunku (dokładniej o tym już niedługo!). Wokół osłonki jest kilka warstw małych komórek, nazywanych wieńcem promienistym.

Zanim jednak do owulacji dojdzie, to w każdym cyklu miesiączkowym rozpoczyna dojrzewanie 15-20 pęcherzyków pierwotnych. Jeden z nich zaczyna dominować i to on ulegnie owulacji, a reszta zaniknie. Oocyt budząc się z uśpienia, kończy I podział mejotyczny, odtąd nazywany jest oocytem II rzędu. Warstwa komórek ziarnistych rozrasta się, pomiędzy nimi wytwarzany jest płyn. Płyn rozpycha komórki tworząc jamkę. W ten sposób powstaje charakterystyczny wygląd dojrzałego pęcherzyka, pęcherzyka Graafa. Cały cykl jajnikowy rozwoju i dojrzewania pęcherzyków kontrolowany jest przez hormony. Dojrzały pęcherzyk znajduje się na skraju jajnika, pęka i uwalnia oocyt II rzędu, który zostaje przechwycony przez strzępki jajowodu.

Gdy komórka jajowa jest już w jajowodzie, to…

O tym przeczytacie już niebawem!!