O FAS od początku, czyli jak alkohol dostaje się do organizmu dziecka

Zanim powiemy sobie o Płodowym Zespole Alkoholowym, zacznijmy od alkoholu.

Po wypiciu alkohol bardzo szybko wchłania się (już w jamie ustnej!) i w ciągu kilku minut od wypicia znajduje się we krwi matki. Specjalnym narządem, który łączy organizm matki z organizmem dziecka jest (jak z pewnością dobrze pamiętamy) łożysko. To dzięki niemu do krwioobiegu dziecka zostają dostarczone niezbędne substancje odżywcze oraz tlen (pamiętajmy, że w brzuchu mamy dziecko nie oddycha, ale pływa w płynie owodniowym). W przeciwną stronę przechodzą produkty przemiany materii oraz dwutlenek węgla. Niestety, przez łożysko z łatwością mogą przenikać także inne substancje, takie jak niektóre leki, narkotyki, składniki dymu tytoniowego oraz alkohol.

Wyobraźmy sobie przyszłą mamę, która właśnie wypiła kieliszek wina.

W ciągu kilku minut cząsteczki etanolu (to inaczej alkohol etylowy, czyli ten, który spożywamy pod różnymi postaciami – piwo, wino, wódka i inne bardziej wykwintne trunki to ten sam alkohol!) przenikają do jej krwi. Wraz z krwią krążą w organizmie, a docierając do łożyska z łatwością przez nie przenikają. Za chwilę znajdują się już więc we krwi dziecka.

Tak wygląda krążenie maciczno-łożyskowe w 21. dniu po zapłodnieniu.

Teraz trochę o tym, jak radzimy sobie z pozbyciem się alkoholu z organizmu, czyli o detoksykacji.

Nasze wątroby są wyposażone w specjalne enzymy – głównie są to dehydrogenazy alkoholowe, w wyniku których etanol jest przekształcany do aldehydu octowego, a następnie kwasu octowego. Enzymy te nie funkcjonują jednak w pełni u płodu. Co prawda, zaczynają przejawiać niewielką aktywność już w drugim miesiącu życia płodowego, ale dopiero w piątym roku życia ich aktywność jest porównywalna do tej u ludzi dorosłych. Nie znaczy to oczywiście, że dzieci mogą spokojnie pić alkohol – ma on bowiem uszkadzający wpływ na ich wciąż rozwijający się organizm! Kolejna istotna informacja: istnieje wiele izoenzymów, czyli form dehydrogenazy, które różnią się między sobą  efektem działania. Można powiedzieć, że jedne są lepsze, a inne gorsze. Nie jesteśmy jednak w stanie stwierdzić jaką formę mamy i na podstawie własnego doświadczenia musimy stwierdzić jak radzimy sobie z metabolizmem alkoholu. Kolejny ważny fakt: także metabolity alkoholu (czyli produkty jego detoksykacji) są substancjami niebezpiecznymi, szczególnie aldehyd octowy – jest on MUTAGENEM, a to znaczy, że może uszkadzać geny. Stąd zaleca się także parom planującym dziecko odstawienie alkoholu na 3 miesiące przed planowanym poczęciem! To wszystko w trosce o dobre geny, które przyszli rodzice chcą przekazać swoim dzieciom 🙂

Wróćmy więc do naszego dziecka.

Alkohol z krwi mamy przedostał się już do jego krwioobiegu. Jego enzymy wątrobowe nie są w stanie przekształcić go do mniej toksycznych związków. Co więcej, alkohol jako substancja dobrze rozpuszczalna w wodzie rozpuszcza się także w płynie owodniowym. Dziecko, pływając w nim, ćwiczy swój układ pokarmowy – połykając go. W taki sposób wprowadzony do środowiska płodu alkohol utrzymuje się tam dwa razy dłużej niż u matki. Dodatkowo alkohol może przenikać z płynu owodniowego do malutkich naczyń w skórze płodu, ponieważ jest ona bardzo cienka.

Już w sobotę (9.09) obchodzić będziemy XVIII Światowy Dzień FAS. To święto ma na celu uświadamianie kobiet, że picie alkoholu w ciąży jest niebezpieczne dla płodu. Pierwsze obchody odbył się 9 września 1999 roku w Auckland w Nowej Zelandii, kiedy to podczas „Minuty refleksji” (w tamtejszym kościele), o godz. 9:09  zabrzmiały dzwony w Kościele Metodystów. Czas ten był nieprzypadkowy – dziewiąty dzień, miesiąc i rok  (1999) były aluzją do 9 miesięcy ciąży bez alkoholu. Od tego dnia rok rocznie do świętowania dołączały się kolejne kraje, a w roku 2001 także Polska, dzięki Stowarzyszeniu Zastępczego Rodzicielstwa (Oddział Śląski), w miejscowości Lędziny.

Tego dnia będzie można spotkać naszych przedstawicieli na festynie w Kościerzynie (szczegóły na plakacie). Tego dnia oczekujcie też wpisu, w którym opiszemy, czym FAS dokładnie jest.