Narząd gardłowy: czyli w prosty sposób o tym, skąd biorą się skomplikowane struktury twarzy i szyi.

NARZĄD GARDŁOWY

Wcześniej wspominaliśmy tylko, że narząd gardłowy jest strukturą przejściową. Spróbujmy dziś bliżej się mu przyjrzeć.

Utworzony jest z łuków gardłowych (6 par), kieszonek gardłowych, bruzd i błon gardłowych. Skomplikowane? Spójrz na zdjęcie.

Łuki gardłowe są to zewnętrzne uwypuklenia tworzące boczne części odcinka głowowego zarodka. Kieszonki gardłowe to także uwypuklenia, ale od wewnątrz – tworzą ściany boczne pierwotnego gardła. Bruzdy gardłowe oddzielają od siebie na zewnątrz łuki gardłowe, a błony gardłowe to te przewężenia w miejscu połączenia kieszonki i bruzdy.

W 5 tygodniu i następnych zachodzą intensywne przekształcenia wszystkich tych struktur. A co z nich ostatecznie powstanie? Ogólnie rzecz ujmując, z łuków gardłowych powstają chrząstki, kości, mięśnie oraz więzadła głowy i szyi. Każdy łuk unerwiany jest przez odpowiedni nerw czaszkowy, który ostatecznie zaopatruje mięśnie powstałe z danego łuku.

W 5. tygodniu najszybciej rozwijają się II łuki gardłowe; zakrywają one pozostałe łuki –  utworzone w ten sposób niewielkie przestrzenie nazywamy zatokami szyjnymi.

Teraz czas na przekształcenia kieszonek gardłowych, które uzupełniają tworzenie struktur obszaru głowy.
W 5. tygodniu najszybciej rozwijają się II łuki gardłowe; zakrywają one pozostałe łuki –  utworzone w ten sposób niewielkie przestrzenie nazywamy zatokami szyjnymi.

Z pierwszej pary kieszonek powstanie ostatecznie jama bębenkowa i jama sutkowa oraz trąbka słuchowa Eustachiusza, czyli ucho środkowe. W piątym tygodniu powstaje zagłębienie nazywane zachyłkiem trąbkowo – bębenkowym.

Druga para kieszonek utworzy migdałki podniebienne.

Z kieszonek numer 3 powstaną przytarczyce dolne oraz grasica. Co tutaj,  w miejscu gdzie będzie szyja, robi grasica? Tu jest jej początek, później wędruje ona w kierunku klatki piersiowej, gdzie się ostatecznie umiejscawia.

Z czwartej pary kieszonek powstają przytarczyce górne.

Nic się nam nie pomyliło, z trzeciej kieszonki powstają przytarczyce dolne, a z czwartej – górne. Po prostu te pierwsze przemieszczają sie trochę niżej, i ostatecznie są naprawdę dolne :).

Ta część była najtrudniejsza. Na koniec proste rzeczy. Z pierwszej pary bruzd gardłowych powstanie przewód słuchowy zewnętrzny, natomiast pierwsza para błon gardłowych  bierze udział w tworzeniu błony bębenkowej, co widoczne jest na zdjęciu nr 2.

Twarz

Twarz powstaje z 5 wyniosłości: czołowo – nosowej, parzystych wyniosłości szczękowych oraz parzystych wyniosłości żuchwowych. Otaczają one pierwotne usta.
Już w 4 tygodniu rozwoju połączyły się ze sobą w linii środkowej wyrostki żuchwowe, tworząc żuchwę i wargę dolną. Pod koniec 4 tygodnia w dolnej części wyniosłości czołowo – nosowej powstają fałdy nosowe. Wyniosłości szczękowe powoli rozrastają się ku linii środkowej, żeby w 5 tygodniu połączyć się z fałdami nosowymi.

Język

Jego rozwój zaczyna się pod koniec 4 tygodnia. Z guzka nieparzystego i dwóch guzków bocznych powstanie trzon języka, czyli 2/3 przednie języka, zaś rozrastająca się  wyniosłość podskrzelowa utworzy nasadę, czyli jego1/3 tylną część.

Skóra

W 5. tygodniu naskórek ma już 2 warstwy: zewnętrzną warstwę komórek perydermy oraz warstwę podstawną. Komórki perydermy w kolejnych tygodniach stopniowo będą się złuszczały.