Kształtowanie układu wzrokowego w trzecim miesiącu.

Generalnie rzecz biorąc, proces tworzenia układu widzenia postępuje od części „zewnętrznych” do „wewnętrznych”: najpierw powstają komórki nerwowe w siatkówce oka i ich synapsy, później podkorowe obszary wzrokowe (ciało kolankowate boczne, wzgórki górne itd.), następnie pierwotna kora wzrokowa w płacie potylicznym i wreszcie wyższe ośrodki wzrokowe w płatach skroniowych i ciemieniowych.

Schematyczny przekrój przez mózg obrazujący kolejne elementy drogi wzrokowej człowieka. W trzecim miesiącu ciąży są one dopiero w fazie rozwoju. W dojrzałym układzie wzrokowym obraz z prawego pola widzenia jest przetwarzany przez korę wzrokową w lewej półkuli mózgu (i odwrotnie). 

O rozwoju oka sprzed trzeciego miesiąca ciąży możecie dowiedzieć się z poprzednich wpisów na naszym blogu, np. tu.

Już na początku trzeciego miesiąca ciąży, mezenchymalna powłoka, która otacza KUBEK OCZNY (który na początku jest niczym innym, jak wypustką mózgowia) różnicuje się w dwie powłoki: wewnętrzną, pigmentową i unaczynioną = naczyniówkę (homologiczną z początku z oponą miękką i pajęczynówką mózgu) oraz zewnętrzną, włóknistą powłokę zwaną twardówką (homologiczną z oponą twardą mózgu). Naczyniówka jest pigmentowana i rozwija się z komórek grzebienia nerwowego.

Siatkówka natomiast, powstaje w całości z neuroektodermy, dlatego zachowuje się podobnie jak mózg: jej neurony dzielą się i migrują do kolejnych warstw, gdzie zaczynają pełnić czynności charakterystyczne dla danej warstwy (tak, tak, w podobny sposób utworzy się 6-warstwowa kora mózgu, ale o tym kiedy indziej…) Jako pierwsza warstwa wyłaniają się mega ważne komórki zwojowe, z których wszystkie tworzą się między 6 a 20 tyg. życia embrionu.

komu w drogę..

Natychmiast po pojawieniu się komórki zwojowe wypuszczają aksony, więc już w 8 tygodniu z szypuły ocznej wyłaniają się młode włókna i zaczynają tworzyć nerwy wzrokowe (widoczne na obrazku powyżej). Zaraz przed dotarciem do mózgu, oba nerwy spotykają się, aby utworzyć skrzyżowanie wzrokowe. Pęczek włókien nerwowych za skrzyżowaniem dociera do ciała kolankowatego bocznego (część międzymózgowia, która jest stacją przekaźnikową pomiędzy siatkówką oka a korą wzrokową mózgu). Za sprawą mechanizmu molekularnego, każdy z tych aksonów trafia do określonego punktu w ciele kolankowatym bocznym.

W efekcie, ponad 1 milion włókien nerwowych dociera z jednej siatkówki do mózgu.

co jeszcze w oku

Rozwój oka w 3 miesiącu.

Na obrazku możecie zauważyć przestrzeń pomiędzy zewnętrzną (barwnikową) i wewnętrzną (nerwową) warstwą siatkówki. Do 7 tygodnia przestrzeń zanika, ale te dwie warstwy nigdy nie łączą się mocno, więc później nawet silne uderzenie w głowę może spowodować „rozerwanie siatkówki”

Ponadto tworzy się okrągły otwór przyszłej źrenicy, a przednia część kubka ocznego różnicuje się w tęczówkę. Zaczyna tworzyć się worek spojówkowy i komora przednia oka. Od trzeciego do około szóstego miesiąca życia płodowego powieki pozostają zamknięte. Ciemność widzę, ciemność! 😉

Zawiązki oczu przesuwają się ku sobie i kierują ku przodowi (dotychczas były po bokach głowy!)

Wracając do naszego radosnej nazwy ciała kolankowatego bocznego…

Pod koniec trzeciego miesiąca ciąży u dziecka ukształtowane są już w pełni wszystkie komórki tej struktury i uzyskują pierwsze połączenia synaptyczne z docierającymi do nich aksonami komórek zwojowych siatkówki (czyli po prostu z nerwami wzrokowymi).