Czy 7-tygodniowy zarodek może mieć… czkawkę?

UKŁAD RUCHU

Pojawia się chrzęstne rusztowanie dla kości obręczy barkowej i miednicznej. Kończyny górne obracają się o 90o bocznie, natomiast kończyny dolne o 90o dośrodkowo. Wyodrębniają się poszczególne palce rękidzięki zanikowi błon pomiędzy nimi.

OBRAZ KOŃCZYNY GÓRNEJ NA POCZĄTKU 7. TYGODNIA ROZWOJU (44. DZIEŃ)

MODELE CHRZĘSTNE KOŚCI KOŃCZYNY GÓRNEJ POD KONIEC 7. TYGODNIA ROZWOJU (48. DZIEŃ)

Zastępowanie chrzęstnych modeli tkanką kostną trwa głównie od 5. do 12. tygodnia życia wewnątrzmacicznego.

Co dzieje się w tym czasie na poziomie mikroskopowym?

Jak już wiemy, komórki tkanki mezenchymalnejbudującej ciało zarodkamogą utworzyć:
skupiska owalnych chondroblastów (które przekształcą się w chondrocyty), czyli skupiska tkanki chrzęstnejw procesie kostnienia wewnątrzchrzęstnego utworzą one kości długie np. kości kończyn;

lub też
skupiska wrzecionowatych komórek tworzących łącznotkankową błonę, która w procesie kostnienia na podłożu błoniastym przekształci się w kości płaskie, np. tworzące sklepienie czaszki. Ten niezwykły proces możemy przedstawić jako kolejne etapy:

  1. Zagęszczenie komórek mezenchymalnych i zwiększenie liczby naczyń krwionośnych wokół nich.

  2. Kostnienie wewnątrzbłonowe, polegające na przekształceniach błony łącznotkankowej. Ta błona powstaje z wydzielanego kolagenu i substancji międzykomórkowej przez wrzecionowate komórki mezenchymalne (OSTEOBLASTY).

  3. Wydzielanie przez osteoblasty osteoiduskładnika organicznego kości.

  4. Przekształcanie się osteoblastów w OSTEOCYTY, które syntetyzują nieorganiczny składnik substancji międzykomórkowejhydroksyapatyt.

  5. Powstawanie pierwotnych beleczek kostnych, odkładanie warstw osteoidu.

  6. Tworzenie struktury gąbczastej przez przestrzenne ułożenie beleczek kostnych. Powstawanie jamek szpikowych.

Pierwotne kości dziecka niedojrzałe i nazywane kośćmi splotowatymi, grubowłóknistymi. Proces modelowania kości będzie kontynuowany jeszcze długo w życiu postnatalnym, czyli po urodzeniu.

MORFOLOGIA

W ciągu 7 tygodnia ciało zarodka rośnie dość dynamicznie: zwiększa swoją długość od ok. 11 mm na początku, do ok. 18 mm na końcu tego tygodnia rozwoju. Położone po bokach głowy oczy częściowo przykryte są powstającymi powiekami. W jamie ustnej pojawiają się zawiązki zębów. Kończyny górne wydłużają się i układają na wyniosłości sercowej, widoczna jest także fizjologiczna przepuklina pępowinowa.

WIDOK ZEWNĘTRZNY 7- TYGODNIOWEGO ZARODKA. ZWRÓĆ UWAGĘ NA RÓŻNICĘ W STOPNIU ROZWOJU PALCÓW DŁONI I STOPY.

Co wydaje się najbardziej niesamowite, podczas badania ultrasonograficznego możemy już w tym czasie zaobserwować elementy aktywności ruchowej zarodka, takie jak: czkanie, sporadyczne ruchy ramion i nóg, sporadyczne ruchy głowy.

Tak naprawdę, wszystko się zgadza: już w szóstym tygodniu do płytki dłoniowej docierają zawiązki głównych nerwów kończyny górnej: (pośrodkowego, promieniowego i łokciowego) – natomiast na poziomie rdzenia kręgowego powstają połączenia, które umożliwiają reakcje odruchowe kończyn (pisaliśmy o tym tutaj). Przy okazji wpisu o układzie nerwowym w siódmym tygodniu rozwoju, wspomnieliśmy o rozpoczęciu przesyłania impulsów w pniu mózgu –  w strukturze tej znajdują się m. in. ośrodki odpowiedzialne za różne czynności odruchowe w okolicy głowy, np. czkawkę.