Jak wygląda dalszy rozwój układu pokarmowego płodu podczas 3 miesiąca ciąży?

Przypomnijmy sobie, że w 7 tygodniu rozwoju prenatalnego przełyk osiąga 2mm długości.

W kolejnym tygodniu odtwarza się jego światło (było ograniczone rozrastającym się nabłonkiem walcowatym wielowarstwowym), jak i światło dwunastnicy.

Pamiętacie zapewne o fizjologicznej przepuklinie pępowinowej, która powstała w 6 tygodniu?

Wtedy pętle jelita nie mieściły się w jamie brzusznej zarodka. Otóż, w 10 tygodniu rozwoju nagle wracają one do środka! Jako pierwsze – jelito cienkie (a mianowicie jego ramię głowowe, czyli jego początkowy odcinek) . Zajmuje ono lewą i środkową część jamy brzusznej. Natomiast jelito grube (czyli ramię ogonowe pętli) przed powrotem dokonuje jeszcze kolejnego obrotu o 180° i umiejscawia się po stronie prawej.

W ten sposób, po dwóch obrotach (w sumie o 270°), jelito ślepe wraz z wyrostkiem robaczkowym kieruje się w stronę wątroby, a następnie schodzi do prawego dołu biodrowego, gdzie już zostanie na zawsze 😉

Powstaje też wtedy okrężnica wstępująca, a pęcherzyk żółtkowy i przewód żółtkowy w trakcie powrotu pętli jelitowych do jamy brzusznej tracą z nimi połączenie i zanikają.

Konsekwencją zaniku przepukliny pępowinowej jest zmniejszenie się objętości wątroby (która stanowiła przedtem aż 10% masy ciała całego płodu), zanik śródnercza i ogólne zwiększenie pojemności jamy brzusznej.

Z drugiej strony przewodu pokarmowego też następują wtedy zmiany:

przegroda   moczowo-płciowa dochodzi właśnie do błony stekowej, z którą się łączy i dzięki stek na część przednią i tylną. W ten sposób powstaje krocze,       a układy pokarmowy i moczowo-płciowy zostają od siebie oddzielone.

W 9 tygodniu rozwoju mezenchyma ze smugi pierwotnej namnaża się intensywnie i unosi ektodermę dookoła błony odbytu , która leży w zagłębieniu (w dołku odbytowym, inaczej: w prostnicy). Otaczają ją zgrubienia – fałdy odbytowe. Następnie błona odbytowa pęka i jama owodni uzyskuje połączenie z jelitem tylnym (powstaje kanał odbytu). Na końcu tego tygodnia, otwiera się natomiast połączenie odbytu z odbytnicą .

Pod koniec pierwszego trymestru, w 11 tygodniu po zapłodnieniu, powstają  gruczoły przełyku.

Tworzą je komórki endodermalne, najpierw w błonie śluzowej a następnie również w podśluzowej.

Co takiego dzieje się z powstałymi w 5 tygodniu zawiązkami trzustki?

Zaszły już kolejne zmiany! Od 12 tygodnia rozwoju, z komórek nabłonka małych przewodów trzustkowych (z endodermy) powstają komórki wysp trzustkowych Langerhansa (α,β,δ,γ). Tworzą lite, ograniczone pasma komórkowe leżące między pęcherzykami zewnątrzwydzielniczymi. Jednak zdolność wydzielania hormonów uzyskają one dopiero po 20 tygodniu rozwoju.

6 tydzień – narząd gardłowy

W 6 tygodniu rozwoju ludzkiego zarodka następuje dalsze udoskonalanie struktur, które powstają z narządu gardłowego. Do niektórych wnikają specjalne komórki, a inne ulegają przemieszczeniu, żeby zając swoje właściwe miejsce.

Zacznijmy od kieszonek gardłowych:

Kieszonka nr 1:  Z zagłębienia, które powstało w  5. Tygodniu, powstaje pierwotna jama bębenkowa i trąbka słuchowa, czyli elementy ucha środkowego.

Kieszonka nr 2: Do zawiązków migdałków podniebiennych wnika specjalny rodzaj tkanki zwany endodermą. Tworzy on nabłonek pokrywający i krypty migdałkowe, czyli te elementy, które biorą udział w procesach odpornościowych w późniejszym życiu.

Kieszonka nr 3: W przytarczycy dolnej różnicują się komórki nabłonkowe, a w tym samym czasie grasica wędruje w dół ciała zarodka, w kierunku klatki piersiowej, pociągając za sobą przytarczyce. Po drodze „wysadzi” tych pasażerów, a sama grasica powędruje jeszcze niżej.

Rozwój kieszonek gardłowych

W rozwoju języka jego nasada łączy się w trzonem. Widoczna jest linia łączenia, nazywana rowkiem granicznym.

Tarczyca, podobnie jak grasica wędruje w dół – musi przemieścić się z okolic języka na szyję. W tym momencie zawiązek tarczycy mija kość gnykową. Koło języka, skąd tarczyca wyruszyła w dół jest otwór ślepy, a te dwa elementy (tarczycę i otwór ślepy) łączy przewód językowo-tarczowy.

6 tydzień to czas, kiedy rozpoczynają swój rozwój ślinianki. Do tej pory nie wspominaliśmy o tych narządach produkujących ślinę. Mamy ich 3 pary, a nazwy odpowiadają ułożeniu: podjęzykowe, podżuchwowe i przyuszne. Na tym etapie do wszystkich ślinianek wnikają pasma tkanki nabłonkowej: do PRZYUSZNEJ – nabłonek ektodermalny zatoki ustnej, do PODŻUCHWOWEJ – nabłonek z dna jamy ustnej, a do PODJĘZYKOWEJ – nabłonek z okolicy rowka granicznego, czyli z języka.

Układ moczowo-płciowy – zmiany w okolicach 6. tygodnia

Nerka ostateczna powstaje od 5 tygodnia rozwoju. Tworzą ją pączek moczowodowy i mezoderma nerki ostatecznej. Ślepo zakończony koniec pączka moczowodowego zatopiony w mezodermie nerki ostatecznej podlega wielokrotnym podziałom. Spróbuj sobie przypomnieć co utworzy pączek moczowodowy 🙂 albo wróć do  opisu 5. tygodnia. Wraz z kolejnymi podziałami następuje rozrost mezodermy nerki ostatecznej, która tworzy czapeczkę pokrywającą. Część jej komórek oddziela się i formuje w SFEROID, czyli mały pęcherzyk nerki ostatecznej.

Czytaj dalej Układ moczowo-płciowy – zmiany w okolicach 6. tygodnia

Podsumowanie 5 tygodnia rozwoju

Na początku piątego tygodnia zarodek ma ok. 6 mm długości. W ciągu najbliższych dni urośnie jeszcze o dalsze 3 mm. Dzięki obecności fałdu głowowego i ogonowego przybiera nieco zagięty kształt litery C. W trakcie piątego tygodnia nie zachodzą aż tak burzliwe zmiany w wyglądzie zewnętrznym zarodka, jak w tygodniu czwartym. Niemniej, można zauważyć, że aktualnie najszybciej rosnącą częścią ciała zarodka jest głowa – w związku z intensywnym rozwojem pęcherzyków mózgowych. Ciało zagina się jeszcze bardziej, tak że twarz dotyka wyniosłości sercowej.

Czytaj dalej Podsumowanie 5 tygodnia rozwoju

Nasza komunikacja ze światem: układ ruchu i zmysły.

UKŁAD RUCHU

Już wiemy co to są somity. Każdy z somitów podzielony jest na trzy części:

  1. sklerotom; z kolejnych sklerotomów powstaną chondroblasty, fibroblasty i osteoblasty, uczestniczące w tworzeniu kręgosłupa i części żeber,
  2. miotom; z kolejnych miotomów powstaną ostatecznie mioblasty, które utworzą mięśnie szkieletowe nie tylko tułowia, ale i kończyn,
  3. dermatom; kolejne dermatomy uczestniczą w tworzeniu skóry właściwej i tkanki podskórnej.

Czytaj dalej Nasza komunikacja ze światem: układ ruchu i zmysły.

Dalszy rozwój układów: pokarmowego, oddechowego i moczowo-płciowego.

UKŁAD POKARMOWY

 Niespodzianka! Dopiero co powstała dwunastnica,  a już w 5. tygodniu nabłonek endodermalny przejściowo zwęża (może nawet zamknąć!) jej światło. Taki stan będzie trwał do końca okresu zarodkowego, czyli do 8. tygodnia rozwoju. Poza tym, pojawiają się zawiązki kolejnych narządów! Najpierw zawiązek grzbietowy trzustki, potem zawiązek brzuszny (w kolejnych tygodniach połączą się ze sobą). Powstaje też zawiązek śledziony. Natomiast w wątrobie, około 5 tygodnia rozwoju, zaczynają tworzyć się komórki krwi. Zaskoczeni? U dorosłego człowieka za czynność krwiotwórczą odpowiedzialny jest oczywiście szpik kostny, jednakże w czasie życia wewnątrzmacicznego, funkcję tę będą przejmować różne narządy.

Czytaj dalej Dalszy rozwój układów: pokarmowego, oddechowego i moczowo-płciowego.