Rozwój układu oddechowego płodu w 3 miesiącu ciąży

3 miesiąc dalszych zmian w układzie oddechowym to głównie rozwój tchawicy.

W 8 tygodniu rozwoju widoczne są już zawiązki 16-20 chrząstek tchawicy.  Z kolei w 10 tygodniu, w wyściełającym tchawicę nabłonku pojawiają się migawki.  Natomiast w 12 tygodniu pojawiają się już gruczoły tchawicze. Nadal trwa stadium rzekomogruczołowe rozwoju płuc (do 17 tygodnia).

Płuca 8-tygodniowego zarodka.

W tym okresie może pojawić się bardzo rzadka  wada rozwojowa, mianowicie wrodzona przepona krtani. Momentem, w którym może się ona rozwinąć jest proces kanalizacji krtani w 10 tygodniu rozwoju. Gdy do niego nie dochodzi, błoniasty fałd zwęża światło krtani na wysokości fałdów głosowych.

Jak wygląda dalszy rozwój układu pokarmowego płodu podczas 3 miesiąca ciąży?

Przypomnijmy sobie, że w 7 tygodniu rozwoju prenatalnego przełyk osiąga 2mm długości.

W kolejnym tygodniu odtwarza się jego światło (było ograniczone rozrastającym się nabłonkiem walcowatym wielowarstwowym), jak i światło dwunastnicy.

Pamiętacie zapewne o fizjologicznej przepuklinie pępowinowej, która powstała w 6 tygodniu?

Wtedy pętle jelita nie mieściły się w jamie brzusznej zarodka. Otóż, w 10 tygodniu rozwoju nagle wracają one do środka! Jako pierwsze – jelito cienkie (a mianowicie jego ramię głowowe, czyli jego początkowy odcinek) . Zajmuje ono lewą i środkową część jamy brzusznej. Natomiast jelito grube (czyli ramię ogonowe pętli) przed powrotem dokonuje jeszcze kolejnego obrotu o 180° i umiejscawia się po stronie prawej.

W ten sposób, po dwóch obrotach (w sumie o 270°), jelito ślepe wraz z wyrostkiem robaczkowym kieruje się w stronę wątroby, a następnie schodzi do prawego dołu biodrowego, gdzie już zostanie na zawsze 😉

Powstaje też wtedy okrężnica wstępująca, a pęcherzyk żółtkowy i przewód żółtkowy w trakcie powrotu pętli jelitowych do jamy brzusznej tracą z nimi połączenie i zanikają.

Konsekwencją zaniku przepukliny pępowinowej jest zmniejszenie się objętości wątroby (która stanowiła przedtem aż 10% masy ciała całego płodu), zanik śródnercza i ogólne zwiększenie pojemności jamy brzusznej.

Z drugiej strony przewodu pokarmowego też następują wtedy zmiany:

przegroda   moczowo-płciowa dochodzi właśnie do błony stekowej, z którą się łączy i dzieli stek na część przednią i tylną. W ten sposób powstaje krocze, a układy pokarmowy i moczowo-płciowy zostają od siebie oddzielone.

W 9 tygodniu rozwoju mezenchyma ze smugi pierwotnej namnaża się intensywnie i unosi ektodermę dookoła błony odbytu , która leży w zagłębieniu (w dołku odbytowym, inaczej: w prostnicy). Otaczają ją zgrubienia – fałdy odbytowe. Następnie błona odbytowa pęka i jama owodni uzyskuje połączenie z jelitem tylnym (powstaje kanał odbytu). Na końcu tego tygodnia, otwiera się natomiast połączenie odbytu z odbytnicą .

Pod koniec pierwszego trymestru, w 11 tygodniu po zapłodnieniu, powstają  gruczoły przełyku.

Tworzą je komórki endodermalne, najpierw w błonie śluzowej a następnie również w podśluzowej.

Co takiego dzieje się z powstałymi w 5 tygodniu zawiązkami trzustki?

Zachodzą kolejne zmiany! Od 12 tygodnia rozwoju, z komórek nabłonka małych przewodów trzustkowych (z endodermy) powstaną komórki wysp trzustkowych Langerhansa (α,β,δ,γ). Utworzą lite, ograniczone pasma komórkowe leżące między pęcherzykami zewnątrzwydzielniczymi. Jednak zdolność wydzielania hormonów uzyskają one dopiero po 20 tygodniu rozwoju.

FAS, czyli Płodowy Zespół Alkoholowy

powiedzieliśmy sobie już jak alkohol dostaje się z krwi matki do organizmu dziecka. dobrze, ale czy jest on rzeczywiście aż tak bardzo szkodliwy?

Alkohol może powodować: wolniejszy rozwój fizyczny dziecka w łonie mamy, wady różnych narządów (w zależności od czasu, w którym mama wypiła alkohol), pełnoobjawowy FAS bądź inne zaburzenia zaliczane do FASD (Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych), może być też przyczyną poronienia lub urodzenia martwego dziecka oraz przedwczesnego porodu. Najbardziej narażony na działanie alkoholu jest MÓZG – rozwija się bowiem przez całą ciążę oraz długo po narodzinach. Działanie alkoholu na układ nerwowy obejmuje: niszczenie komórek nerwowych (neuronów), połączeń między nimi (synapsy), komórek odżywiających neurony (astrocyty) oraz osłonek mielinowych. Na poniższym możemy zaobserwować jak drastyczne zmiany zachodzą w rozwoju mózgu zaburzonym przez alkohol. Po lewej – mózg prawidłowo rozwijającego się, sześciotygodniowego dziecka, po prawej – mózg dziecka w tym samym wieku, jednak z Płodowym Zespołem Alkoholowym.

Zdjęcie pochodzi z Internetu (http://www.faslink.org/fasmain.htm)

Czytaj dalej FAS, czyli Płodowy Zespół Alkoholowy

O FAS od początku, czyli jak alkohol dostaje się do organizmu dziecka

Zanim powiemy sobie o Płodowym Zespole Alkoholowym, zacznijmy od alkoholu.

Po wypiciu alkohol bardzo szybko wchłania się (już w jamie ustnej!) i w ciągu kilku minut od wypicia znajduje się we krwi matki. Specjalnym narządem, który łączy organizm matki z organizmem dziecka jest (jak z pewnością dobrze pamiętamy) łożysko. To dzięki niemu do krwioobiegu dziecka zostają dostarczone niezbędne substancje odżywcze oraz tlen (pamiętajmy, że w brzuchu mamy dziecko nie oddycha, ale pływa w płynie owodniowym). W przeciwną stronę przechodzą produkty przemiany materii oraz dwutlenek węgla. Niestety, przez łożysko z łatwością mogą przenikać także inne substancje, takie jak niektóre leki, narkotyki, składniki dymu tytoniowego oraz alkohol.

Czytaj dalej O FAS od początku, czyli jak alkohol dostaje się do organizmu dziecka

ZAPROSZENIE NA KONFERENCJĘ: Ciąża bez alkoholu – dziecko bez FAS

Zapraszamy serdecznie na konferencję naukowo-szkoleniową „Ciąża bez alkoholu – dziecko bez FAS”, będącą częścią iv pomorskich obchodów światowego dnia fas.

Jako członkowie SKN „Embriologia” zajmujemy się również tematem Płodowego Zespołu Alkoholowego (FAS), prowadząc z młodzieżą lekcje w szkołach, w ramach współpracy z Fundacją „Trzeźwość”. Możemy całym sercem polecić przedstawionych poniżej prelegentów i zachęcić wszystkich pracowników służby zdrowia, pomocy społecznej, oświaty, kuratorów sądowych – zatrudnionych w placówkach woj. pomorskiego oraz rodziców – mieszkańców woj. pomorskiego do uczestnictwa. Pamiętajmy, że na wystąpienie FAS ma wpływ wyłącznie decyzja matki o sięgnięciu po alkohol w ciąży, a nasze działania profilaktyczne, mające na celu uświadamianie społeczeństwa zwiększają liczbę zdrowych, uśmiechniętych, prawidłowo rozwijających się dzieci.

Wydarzenie odbędzie się w 8 września 2017r. w sali widowiskowej im. Lubomira Szopińskiego w Kościerzynie (ul. 3 maja 9). Udział w konferencji jest bezpłatny, poniżej zamieszczamy więcej informacji oraz link do formularza rejestracyjnego.

Czytaj dalej ZAPROSZENIE NA KONFERENCJĘ: Ciąża bez alkoholu – dziecko bez FAS

Podsumowujemy 4. tydzień rozwoju!

Na początku 4. tygodnia rozwoju zarodek ma 3-4 mm długości. W wyniku fałdowania utworzone zostały: fałd głowowy i ogonowy. W odcinku głowowym możemy wyróżnić: pęcherzyk oczny, płytkę uszną oraz dwie pierwsze pary łuków gardłowych. Powstają również pierwsze pary somitów. Należy pamiętać o tworzeniu się w tym okresie cewy nerwowej i o niezastąpionym udziale kwasu foliowego w jej prawidłowym różnicowaniu (przypominamy o jego suplementacji w okresie przedkoncepcyjnym oraz w pierwszych tygodniach ciąży w ramach profilaktyki zmniejszającej ryzyko wystąpienia wad cewy nerwowej!). Czytaj dalej Podsumowujemy 4. tydzień rozwoju!

Rozwój układu krwionośnego w 4 tygodniu rozwoju – zaczyna bić serce!

Rozwój układu krwionośnego, a szczególnie serca, w tym okresie jest bardzo dynamiczny! Prześledźmy go w miarę po kolei.

Jak pamiętamy, w 20. dniu po zapłodnieniu drogą waskulogenezy powstały dwie cewy sercowe (wsierdziowe). Taki stan rzeczy nie trwa jednak zbyt długo, bo już w 22. dniu łączą się one w jedną cewę sercową (wsierdziową). Jej ściana składa się z wsierdzia (znajdującego się od wewnątrz) i śródsierdzia (na zewnątrz) oraz ułożonej pomiędzy nimi substancji galaretowatej. Wkrótce – na zewnątrz – powstanie nasierdzie. 22. dnia po zapłodnieniu serce zbudowane jest z opuszki, komory pierwotnej i przedsionka pierwotnego.  W tym dniu serce ok. 3-milimetrowego zarodka ZACZYNA BIĆ!!! Czytaj dalej Rozwój układu krwionośnego w 4 tygodniu rozwoju – zaczyna bić serce!

Dalszy rozwój układu nerwowego i początki narządów zmysłów – dalszy ciąg 4. tygodnia

W 4. tygodniu głowowy odcinek cewy nerwowej tworzy trzy uwypuklenia – pęcherzyki mózgowe: przodomózgowie, śródmózgowie i tyłomózgowie. W związku z utworzeniem fałdu głowowego zarodka, widoczne stają się również dwa zgięcia cewy nerwowej – szyjne i głowowe.

O NEURULACJI wspomnieliśmy już przy okazji 3. tygodnia rozwoju. Podczas procesu formowania cewy nerwowej łączenie się ze sobą fałdów nerwowych rozpoczyna się w 22. dniu w okolicy przyszłej szyi zarodka i postępuje równocześnie w dwóch przeciwnych kierunkach: dogłowowo oraz doogonowo. Dzieje się tak do momentu, aż pozostaną tylko dwa otwory:  na samej górze (przedni otwór nerwowy) i na dole (tylny otwór nerwowy).

Co więcej, ich zamknięcie odbywa się w konkretnych dniach: otwór przedni zamyka się w 25.-26. dniu po zapłodnieniu, a otwór tylny – dwa dni później.

Do prawidłowego przebiegu tego procesu, niezbędna jest odpowiednia ilość kwasu foliowego (jest on jedną z witamin z grupy B). Z uwagi na to, że odpowiednia ilość tej witaminy w organizmie kobiety jest niezbędna podczas tworzenia i rozwoju cewy nerwowej, czyli w czasie, kiedy większość matek nie zdaje sobie jeszcze nawet sprawy z tego, że jest w ciąży – wszystkim kobietom w wieku rozrodczym, które mają możliwość zajścia w ciążę, zaleca się suplementację 0,4 mg kwasu foliowego dziennie!

Czytaj dalej Dalszy rozwój układu nerwowego i początki narządów zmysłów – dalszy ciąg 4. tygodnia